INŻYNIERIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM CYWILNYM

Programy ramowe przedmiotów:

1.   Zagrożenia bezpieczeństwa i ich skutki
Rodzaje zagrożeń naturalnych, cywilizacyjnych i publicznych dla człowieka, środowiska, funkcjonowania gospodarki oraz bezpieczeństwa obywatela i państwa. Charakterystyka wyróżnionych rodzajów zagrożeń, ich przyczyny, przebieg i skutki.
Fizjologiczne, anatomiczne i psychologiczne skutki wyróżnionych rodzajów zagrożeń bezpieczeństwa cywilnego dla człowieka: chemicznych, biologicznych, radioaktywnych, jądrowych, hałasu itd.
Toksykologia środowiska. Fizyka zagrożeń środowiska.
Elementy modelowania i prognozowania zagrożeń środowiska.

2.   Unormowania prawne bezpieczeństwa wewnętrznego
Podstawowe akty prawne RP: Konstytucja, Ustawy, Rozporządzenie Rady Ministrów.
Prawa i obowiązki obywateli, władz i administracji państwowej i terenowej, służb ratowniczych oraz przedsiębiorstw i zakładów pracy w zakresie podstawowych dziedzin ratownictwa i zarządzania kryzysowego.
Podstawowe unormowania unijne i państw sąsiadujących w zakresie bezpieczeństwa cywilnego.
Unormowania prawne: ochrony środowiska, ochrony osób, obiektów i mienia, działania firm ochrony.

3.   Monitorowanie zagrożeń bezpieczeństwa
Metody i techniki: wykrywania, identyfikacji i pomiarów wyróżnionych rodzajów zagrożeń (chemicznego, biologicznego, radioaktywnego, jądrowego, epidemiologicznego, hałasu, itd.) bezpieczeństwa ludzi i środowiska. Metody i techniki wykrywania, identyfikacji i pomiarów zagrożeń bezpieczeństwa obiektów stacjonarnych (zarówno skupionych jak i rozproszonych: dużych obiektów przemysłowych, użyteczności publicznej, portów lotniczych, portów morskich, ujęć i systemów zaopatrywania w wodę pitną aglomeracji miejskich itp.) i mobilnych oraz transportu: kołowego, rurowego, wodnego i powietrznego.
Identyfikacja zagrożeń bezpieczeństwa na podstawie zdjęć satelitarnych i lotniczych. Detektory i urządzenia pomiarowe wyróżnionych rodzajów zagrożeń bezpieczeństwa.
Techniki i organizacja wykrywania materiałów niebezpiecznych: wybuchowych, narkotyków, radioaktywnych itp.
Organizacja monitorowania: chemicznego, biologicznego, radioaktywnego, jądrowego, epidemiologicznego, hałasu, itd .

4.   Ratownictwo
Zagrożenia techniczno - chemiczne i ekologiczne bezpieczeństwa: ¬źródła, przyczyny i skutki ich występowania; parametry fizykochemiczne, toksyczne, pożarowe i wybuchowe niebezpiecznych związków chemicznych.
Ratownictwo techniczne: rozpoznawanie zagrożeń - oznakowanie niebezpiecznych materiałów chemicznych w obrocie przemysłowym, transporcie, magazynowaniu; rozpoznawanie zagrożeń - sprzęt kontrolno-pomiarowy do oznaczania niebezpiecznych związków chemicznych; sprzęt i taktyka działań w ratownictwie techniczno – chemicznym.
Ratownictwo medyczne: podstawowe pojęcia; analiza miejsca wypadku; podstawowe zasady postępowania z ofiarą wypadku; zasady udzielania pierwszej pomocy przedlekarskiej; procedury prowadzenia akcji ratunkowej.
Organizacja ratownictwa w Polsce i krajach UE. Współdziałanie służb ratowniczych z administracją publiczną i organizacjami pozarządowymi.

5.   Podstawy informatyczne zarządzania bezpieczeństwem
Podstawy baz danych. Struktury bazy danych. Języki zapytań, optymalizacja zapytań. Zagadnienia implementacji baz danych. Projektowanie baz danych, architektura klient-serwer. Bazy rozproszone. Przetwarzanie transakcyjne. Bazy obiektowe. Projektowanie aplikacji baz danych.
Wprowadzenie do sieci komputerowych
Klasyfikacje sieci komputerowych; topologie sieci; standardy sieci lokalnych; model warstwowy ISO/OSI; logiczne i fizyczne mechanizmy organizacji sieci; sieci VLAN; techniki komunikacji cyfrowej; elementy bezstratnej kompresji danych; elementy protekcji informacji; mechanizmy identyfikacji użytkowników w sieciach komputerowych; podstawy routingu.
Wprowadzenie do geoinformatyki: pojęcie systemu informacji przestrzennej (SIP) i jego właściwości, dane w SIP, mapy numeryczne i ich rodzaje, numeryczny model terenu, pozyskiwanie danych do SIP, bazy danych SIP, środowiska programowe do wytwarzania dedykowanego oprogramowania użytkowego SIP w zastosowaniu do systemów kierowania ratownictwem i zarządzania kryzysowego.
Wprowadzenie do realizacji przedsięwzięć informatycznych
Cel informatyzacji i sposoby jej realizacji, identyfikacja wymagań na zakres informatyzacji, etapy realizacji przedsięwzięć informatycznych i ich charakterystyka. Modelowanie biznesowe i systemowe w identyfikacji wymagań funkcjonalnych na system informatyczny. Zarządzanie przedsięwzięciami informatycznymi. Oprogramowanie wspomagające realizację przedsięwzięć informatycznych.

6.   Podstawy technologii informacyjnych
Charakterystyka i podstawy użytkowania sprzętu informatycznego.
Podstawy użytkowania pakietu programowego Microsoft Office2004: wprowadzenie do systemu, praca z programami, Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft PowerPoint, Microsoft Outlook, Microsoft Access.
Sieci komputerowe: architektura, protokoły, sprzęt sieciowy, oprogramowanie, zasady pracy wsieciach komputerowych, ochrona zasobów w sieciach komputerowych.
Wprowadzenie do korzystania z Internetu: podstawowe pojęcia, podłączenie się do Internetu, podstawy WWW, poczta elektroniczna, grupy dyskusyjne, rozmowy na żywo i inne usługi internetowe. Internet Explorer. Wyszukiwanie informacji w Internecie.

7.   Podstawy matematyczne komputerowego wspomagania podejmowania decyzji
Zasady modelowania matematycznego. Klasyfikacja modeli. Identyfikacja parametrów modelu. Adekwatność modelu. Matematyczne metody wspomagania procesów decyzyjnych. Modele decyzyjne. Interakcyjne modele optymalizacyjne w procesach decyzyjnych. Growe sytuacje decyzyjne. Gry z Naturą, jako szczególne zadania optymalizacji. Gry strategiczne. Gry kooperacyjne.
Podstawy optymalizacji wielokryterialnej: idea optymalizacji: rozwiązania dopuszczalne, wskaźniki, jakości, preferencje. Modelowanie preferencji: relacje dominowania, funkcje dominowania, struktury dominowania, funkcje użyteczności, skalaryzacja ocen wielokryterialnych. Sformułowanie zadania optymalizacji w przestrzeni z relacją. Rozwiązania dominujące i niezdominowane. Optymalizacja w sensie Pareto. Optymalizacja hierarchiczna. Punkt idealny i antyidealny. Rozwiązania kompromisowe. Optymalizacja dwubiegunowa. Optymalizacja przy wielu celach. Kolektywne podejmowanie decyzji optymalnych. Optymalizacja przy wielu celach.
Przykłady zastosowań optymalizacji wielokryterialnej rozwiązywania problemów z zakresu bezpieczeństwa cywilnego i ochrony obiektów.
Przykłady oprogramowania wspomagania matematycznego w podejmowaniu decyzji w zarządzaniu bezpieczeństwem i kierowaniu ratownictwem.

8.   Procedury bezpieczeństwa funkcjonowania organizacji
Metody identyfikacji: zagrożeń bezpieczeństwa organizacji i ewentualności ich synergii, możliwych skutków tych zagrożeń dla organizacji, sposobów zapobiegania wyzwalania się tych zagrożeń i zmniejszania ich szkodliwości, pożądanego przygotowania organizacji na wypadek wystąpienia poszczególnych rodzajów zagrożeń.
Metody identyfikacji sposobu prowadzenia niezbędnych działań w przypadku wystąpienia zagrożeń bezpieczeństwa funkcjonowania organizacji z uwzględnieniem ryzyka: modelowanie obiektowe, metody ekspertowe.
Metody określania zakresów obowiązków poszczególnych pracowników z uwzględnieniem ich roli w organizacji w wypadku wyzwolenia zagrożenia.
Metodyka opracowania procedury bezpieczeństwa organizacji: elementy składowe procedury, stopień szczegółowości, forma - język zapisu metodyki, sposób udostępnienia (korzystania z niej) w trakcie prowadzenia akcji- w tym wykorzystanie środków techniczno – programowych. Utrzymanie znajomości procedur bezpieczeństwa przez pracowników organizacji.

9.   Bezpieczeństwo danych w systemach zarządzania bezpieczeństwem
Zagrożenia bezpieczeństwa danych w systemach zarządzania bezpieczeństwem – przyczyny i źródła zagrożeń. Zagrożenia bezpieczeństwa danych w systemach teleinformatycznych; miary bezpieczeństwa; zarządzanie bezpieczeństwem; analiza ryzyka; sprzętowe i programowe mechanizmy bezpiecznego dostępu; bezpieczeństwo instalacji sieciowej; bezpieczne systemy zasilające; zasilanie awaryjne.
Metody i techniki zabezpieczeń rozproszonych danych w sieciowych systemach zarządzania bezpieczeństwem podczas ich eksploatacji: organizacyjne, fizyczne i programowe.
Sposoby ataku, model ochrony danych, usługi ochrony; szyfrowanie konwencjonalne, model i klasyczne techniki szyfrowania; charakterystyki informacyjne szyfrów; szyfrowanie maszynowe; algorytm DES; systemy szyfrowania z kluczem jawnym; systemy szyfrowania z kluczem jawnym; szyfrowanie RSA; zarządzanie kluczami jawnymi; uwierzytelnianie i sygnatury cyfrowe; optymalizacja funkcji skrótu; podpis cyfrowy.
Unormowania prawne zapewnienia bezpieczeństwa danych.
Techniki bezpiecznego przechowywania danych:
bezpieczeństwo nośników danych; systemy archiwizacji danych; macierze dyskowe; skuteczność protekcji macierzy dyskowych; systemy zdalnej archiwizacji; standardowe złącza pamięci masowych; urządzenia i techniki archiwizacji danych; optyczne pamięci masowe; nowe rozwiązania pamięci masowych wielkich pojemności.

10.   Wprowadzenie do sztucznej inteligencji w zastosowaniu do zarządzaniu bezpieczeństwem cywilnym
Wprowadzenie, podstawowe dziedziny i pojęcia sztucznej inteligencji:
sieci neuronowe, algorytmy genetyczne, systemy ekspertowe, rozpoznawanie mowy, rozpoznawanie obrazów, itd. Przykłady zastosowań sztucznej inteligencji w zarządzaniu bezpieczeństwem cywilnym i kierowaniu ratownictwem.
Rozpoznawanie osób na podstawie sygnału mowy:
Wytwarzanie i percepcja sygnału mowy. Reprezentacja sygnału mowy w dziedzinie czasu i częstotliwości. Techniki analizy sygnałów mowy. Metody automatycznego rozpoznawania mowy. Modele języka. Problemy rozpoznawania słów izolowanych i mowy ciągłej. Przykłady systemów automatycznego rozpoznawania mowy. Automatyczne rozpoznawanie osób na podstawie sygnału mowy w systemach bezpieczeństwa. Projektowanie systemu automatycznego rozpoznawania mowy.
Podstawy rozpoznawania zagrożeń bezpieczeństwa na podstawie obrazów:
Wprowadzenie. Akwizycja obrazów. Modele kolorów. Reprezentacje przestrzenne i widmowe. Przekształcenia arytmetyczne. Przekształcenia geometryczne. Filtrowanie liniowe i nieliniowe. Ekstrakcja cech. Segmentacja. Detekcja kształtów. Rozpoznawanie wzorców. Detekcja ruchu w obrazach wideo. Analiza i interpretacja scen. Zastosowanie technologii rozpoznawania obrazów w identyfikacji zagrożeń bezpieczeństwa.
Podstawy zastosowania systemów ekspertowych w zarządzaniu bezpieczeństwem cywilnym
Struktura systemu ekspertowego, podstawowe elementy, ich charakterystyka i współdziałanie. Baza wiedzy systemu ekspertowego: metody reprezentacji wiedzy, tworzenie baz wiedzy i pozyskiwanie wiedzy. Reprezentacja wiedzy niepewnej w systemach ekspertowych. Wnioskowanie w warunkach niepewności. Metody poszukiwania rozwiązań z zastosowaniem systemów ekspertowych. Przykłady zastosowań systemów ekspertowych w zarządzaniu bezpieczeństwem cywilnym.

11.   Wprowadzenie do sieci komputerowych w systemach zarządzania bezpieczeństwem
Komunikacja TCP/IP; techniki NAT; połączeniowe i bezpołączeniowe mechanizmy komunikowania; protokoły warstw wyższych; aplikacje komunikacyjne; sieci P2P; komunikacja w WAN; sieci pakietowe; klasyfikacje mediów komunikacyjnych; charakterystyki łącza miedzianego; łącza światłowodowe; charakterystyki łączy bezprzewodowych; techniki komunikacji radiowej; bezpieczeństwo transmisji danych w sieciach radiowych; łącza radioliniowe i satelitarne.
Zagrożenia dla zdalnego przetwarzania; zdalne i lokalne zarządzanie pracą sieci; monitorowanie pracy sieci i identyfikacja zagrożeń; mechanizmy bezpieczeństwa LAN w strukturach sieci globalnej; tendencje modernizacyjne standardów sieciowych; modernizacje mediów komunikacyjnych; urządzenia przełączające w szybkich, nowoczesnych strukturach sieciowych.
Łączność satelitarna. Pozycjonowanie i nawigacja użytkowników mobilnych. Urządzenia i systemy pozycjonujące.
Systemy komórkowe: system analogowy i cyfrowy. System GSM. Technologia UMTS. Systemy łączności bezprzewodowej. Technologia WAP. Mobilne systemy operacyjne symbian, windows mobile. Języki programowania aplikacji mobilnych: WML, SALT, XHTML + Voice, SMIL, XISL.
Przykłady zastosowań systemów mobilnych w systemach bezpieczeństwa.

12.   Podstawy systemów technicznego zabezpieczenia obiektów
Analiza zagrożeń bezpieczeństwa obiektów. Unormowania prawne bezpieczeństwa obiektów z uwzględnieniem ich przeznaczenia i budowy oraz wynikające z nich wymagania. Metody identyfikacji wymagań na systemy bezpieczeństwa obiektów. Metody technicznego monitoringu zagrożeń bezpieczeństwa obiektów punktowych i obszarowych. Metody technicznego zapewnienia bezpieczeństwa obiektów punktowych i obszarowych. Rozwiązania techniczne urządzeń i zintegrowanych systemów monitoringu i przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa obiektów.
Podstawy projektowania, wykonawstwa i eksploatacji zintegrowanych systemów monitoringu i przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa obiektów punktowych i obszarowych. Przykłady zastosowań.

13.   Infrastruktura krytyczna
Pojęcie infrastruktury krytycznej. Krajowe i unijne unormowania prawne dotyczące infrastruktury krytycznej. Metody identyfikacji składników infrastruktury krytycznej podmiotu: organizacji, gminy, powiatu, województwa, kraju. Zagrożenia bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej podmiotu. Zarządzanie utrzymaniem i zapewnieniem bezpieczeństwa funkcjonowania infrastruktury krytycznej podmiotu. Plany ochrony infrastruktury krytycznej i jej elementy składowe. Zadania i obowiązki właścicieli i zarządzających dziedzinową infrastrukturą krytyczną.

14.   Podstawy ochrony środowiska
Zakres i podstawowe zasady ekologii. Struktura, funkcje i dynamika ekosystemów (składniki, produkcja pierwotna i wtórna, łańcuchy i sieci troficzne, obieg materii, przepływ energii, budżet energetyczny). Źródła zanieczyszczeń naturalnych i antropogenicznych środowiska oraz skutki ich oddziaływania. Cykl życia produktu. Zapobieganie powstawaniu odpadów i gospodarka nimi. Technologie i procesy produkcyjne czyste ekologicznie. Wytwarzanie, przechowywanie i utylizacja materiałów stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa dla człowieka i środowiska. Unormowania prawne ochrony środowiska. Konwencje międzynarodowe i deklaracje w sprawie ochrony bioróżnorodności. Strategia ochrony przyrody. Monitoring skażeń środowiska.

15.   Systemy zarządzania bezpieczeństwem cywilnym
Podstawowe zagadnienia bezpieczeństwa, etapy zarządzania bezpieczeństwem i ich szczegółowa charakterystyka. Rola miejsce i zadania organów administracji terenowej i państwowej w realizacji poszczególnych etapów zarządzania bezpieczeństwem. Algorytmy i procedury komputerowego wspomagania wykonywania wybranych zadań realizowanych w wyróżnionych etapach. Przykładowe systemy komputerowego wspomagania zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem – omówienie i prezentacja działania.

16.   Praca końcowa
Praca końcowa związana jest tematycznie z automatyzacją monitorowania zagrożeń i komputerowym wspomaganiem procesów informacyjno-decyzyjnych kierowania ratownictwem i zarządzania bezpieczeństwem. Jej wykonanie umożliwi uczestnikom Studium opanowanie praktycznych umiejętności rozwiązywania zadań z zakresu objętego programem studiów.

Menu