w zakresie specjalności:

•    INŻYNIERIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM CYWILNYM
•    INŻYNIERIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM PUBLICZNYM
•    ANALITYK SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM

1. Pojęcie „Inżynierii bezpieczeństwa”
„Bezpieczeństwo”, powszechnie, określane jest jako stan pewności, spokoju i oznacza ono brak jego zagrożeń dla człowieka i środowiska, w którym żyje. Niestety, stan bezpieczeństwa nie jest stanem stabilnym - nie jest dobrem danym podmiotowi (człowiekowi, grupie społecznej, organizacji, aglomeracji, instytucji, itd.) raz na zawsze. W świecie realnym występują ciągłe jego zagrożenia, zarówno od sił natury jak i niezamierzonych i zamierzonych (terroryzm, wandalizm itp.) skutków działalności człowieka. Nie potrafimy całkowicie wyeliminować możliwości powstawania zagrożeń bezpieczeństwa. Możemy jedynie i powinniśmy podejmować działania minimalizujące możliwość powstawania zagrożeń bezpieczeństwa oraz maksymalizujące skuteczność przeciwdziałania nim w przypadku wystąpienia.
Poziom bezpieczeństwa podmiotu, w rozumieniu globalnym, zależy od dziedzinowych poziomów bezpieczeństwa (np. powodziowego, pożarowego, publicznego, bezpieczeństwa pracy itp.). Określony poziom bezpieczeństwa dziedzinowego podmiotu możemy uzyskać na wiele sposobów. Na jego wartość możemy wpływać poprzez:

• zapobieganie powstawaniu danego rodzaju zagrożeń bezpieczeństwa, w tym doskonalenie regulacji dotyczących bezpieczeństwa pracy;
• przygotowanie podmiotu na wypadek uaktywnienia danego rodzaju zagrożeń bezpieczeństwa w postaci zdarzenia (edukacja, rozmieszczenie i dostępność sił i środków przeciwdziałania);
• zwiększanie skuteczności sił i środków systemu ratownictwa w trakcie przeciwdziałania skutkom danego zdarzenia;
• skuteczność działań w usuwaniu następstw danego zdarzenia.

Mamy, zatem możliwość kształtowania poziomu bezpieczeństwa dziedzinowego i ogólnego. Uogólniając możemy stwierdzić, że aby zapewnić podmiotowi określony poziom bezpieczeństwa należy stworzyć mu system bezpieczeństwa (SBP), rozumiany jako unormowania prawne oraz zespół sił i środków zapewniających akceptowalny przez niego stan bezpieczeństwa.
Celem działania SBP jest zapewnienie podmiotowi: stanu pewności, spokoju, uzasadnionego przekonania o braku istotnie szkodliwych dla niego następstw możliwych do wystąpienia zagrożeń. Uzyskanie tego celu związane jest oczywiście z ponoszeniem określonych kosztów. Naturalnym dążeniem jest maksymalizacja poziomu bezpieczeństwa przy minimalnych kosztach. System bezpieczeństwa danego podmiotu powinien być dostosowany do jego potencjalnych zagrożeń oraz pożądanego poziomu bezpieczeństwa, jaki musi być mu zapewniony. Zatem ilość i jakość sił i środków ratownictwa, niezbędnych do zapewnienia danemu podmiotowi pożądanego poziomu bezpieczeństwa, ich organizacja oraz sposób prowadzenia działań ratowniczych, po wyzwoleniu danego zagrożenia (zajściu zdarzenia), zależy od jego rodzaju i skali oraz prognozy możliwości wystąpienia również zagrożeń innych rodzajów.
Zagadnienia metod i środków tworzenia systemu bezpieczeństwa podmiotu stanowią domenę „Inżynierii bezpieczeństwa”.
„Inżynieria bezpieczeństwa” jest to racjonalna działalność techniczno- organizacyjna człowieka, której celem jest zapewnienie podmiotowi (ludziom, organizacji, obiektom itp.) bezpieczeństwa jego funkcjonowania poprzez:

• zapobieganie powstawaniu zagrożeń bezpieczeństwa,
• przygotowanie podmiotów i systemu bezpieczeństwa na wypadek ich powstania,
• przeciwdziałanie (reagowanie) w przypadku wyzwolenia się zagrożeń.

Zapobieganie możliwości powstawania zagrożeń bezpieczeństwa, generowanych przez wytwory ludzkie tzw. artefakty – realizowane jest na etapie tworzenia, tj. projektowania, wykonawstwa i wdrażania do eksploatacji – jest to domena dziedziny „Inżynierii bezpieczeństwa” nazywanej „Inżynierią bezpieczeństwa technicznego”.
„Inżynieria bezpieczeństwa technicznego” - zajmuje się takim zaprojektowaniem, wytworzeniem, eksploatacją i likwidacją artefaktów (np. obiektów technicznych), by zminimalizować w racjonalny sposób możliwości i rozmiar negatywnego oddziaływania na otoczenie, w czasie jego eksploatacji, tj. ludzi, dobra cywilizacji, środowisko naturalne. Inżynieria bezpieczeństwa technicznego - nie zajmuje się zapobieganiem i usuwaniem negatywnych skutków wywołanych przez: eksploatację artefaktów, niekorzystne zjawiska naturalne oraz umyślne destrukcyjne działanie ludzi, czyli niedopuszczaniem do powstawania szkód, gdy „wyzwoli się” zagrożenie pochodzące od artefaktów bądź/i zjawisk naturalnych. Jest to obszar działalności „Inżynierii bezpieczeństwa cywilnego”.
„Inżynieria bezpieczeństwa cywilnego” -zajmuje się:

• zapobieganiem zagrożeniom bezpieczeństwa podmiotu poprzez działania organizacyjno-techniczne;
• przygotowaniem podmiotów i systemów bezpieczeństwa na wypadek ich wystąpienia;
• przeciwdziałaniem powstawaniu negatywnych skutków zagrożeń bezpieczeństwa podmiotów wywoływanych przez:
  • niekorzystne zjawiska naturalne,
  • eksploatację artefaktów,
  • umyślne destrukcyjne działanie ludzi,

czyli minimalizacją strat, gdy „wyzwoli się” zagrożenie pochodzące od niekorzystnych zjawisk naturalnych, eksploatowanych artefaktów, bądź/i destrukcyjnych działań ludzi.

 

 

 

Rys. 1. Model Systemu Bezpieczeństwa Podmiotu

2. Specjalizacje i zakres kształcenia na studiach podyplomowych specjalności „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem” na kierunku kształcenia „Inżynieria bezpieczeństwa”
Rozwój cywilizacyjny społeczeństwa stwarza możliwości zmniejszania niekorzystnych skutków, zwłaszcza, naturalnych zagrożeń bezpieczeństwa podmiotu, lecz jednocześnie generuje nowe ich rodzaje zwanymi zagrożeniami cywilizacyjnymi. Powoduje to konieczność permanentnego doskonalenia Systemu Bezpieczeństwa Podmiotu (SBP) (rys.1.) – dostosowywania jego właściwości do nowych uwarunkowań funkcjonowania podmiotu.  Stąd ciągła potrzeba niezbędnych dokonań w zakresie:

• zapobiegania i przygotowania podmiotu na wypadek zajścia niekorzystnych dla niego zdarzeń powodowanych tymi zagrożeniami;
• doskonalenia właściwości środków podsystemu wykonawczego SBP i sposobu ich wykorzystania w prowadzeniu akcji ratowniczych;
• doskonalenia metod i środków techniczno-programowego wsparcia osób funkcyjnych realizujących procesy informacyjno-decyzyjne zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem;
• doskonalenia przygotowania zawodowego osób funkcyjnych zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem w zakresie wykorzystania nowych metod i środków techniczno-programowego wsparcia ich w realizacji przypisanych im zadań;
• permanentnego poszerzania wiedzy i umiejętności osób kształtujących bezpieczeństwo podmiotu: analityków, projektantów, organizatorów przedsięwzięć doskonalących właściwości SBP.

Zarówno osoby funkcyjne odpowiedzialne za bezpieczeństwo człowieka we wszystkich formach jego działalności, jak i odpowiedzialne za doskonalenie jakości funkcjonowania SBP powinni permanentnie aktualizować swoją wiedzę w zakresie nowych: zagrożeń bezpieczeństwa i ich skutków, metod i urządzeń ich monitorowania, możliwości teleinformatycznego wsparcia procesów informacyjno-decyzyjnych zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem.
    Z dotychczasowych analiz i prac badawczych w zakresie „Inżynierii systemów zarządzania bezpieczeństwem” na kierunku „Inżynieria bezpieczeństwa” wynika zasadność kształcenie w czterech specjalizacjach:

• „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem cywilnym”;
• „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem publicznym;
• „Inżynieria systemów ochrony obiektów i mienia”;
• „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem pracy”.

Absolwent specjalności „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem” na kierunku „Inżynieria bezpieczeństwa” będzie posiadał wiedzę:

• ogólną, niezbędna do zrozumienia treści inżynierii bezpieczeństwa zarządzania bezpieczeństwem, przekazywanych w ramach przedmiotów kierunkowych, specjalistycznych i specjalizacyjnych dotyczących podstaw: informatyki (technologie internetowe, hurtownie danych, sieci komputerowe), sztucznej inteligencji (rozpoznawanie obrazów, systemy ekspertowe), modelowania obiektowego funkcjonowania systemów, metod matematycznych wspomagania podejmowania decyzji, ilościowej i jakościowej analizy ryzyka, ergonomii miejsca pracy itp.;
• kierunkową z zakresu inżynierii bezpieczeństwa wewnętrznego. Obejmuje ona problematykę bezpieczeństwa:
  • cywilnego, dotyczącą: naturalnych i cywilizacyjnych zagrożeń bezpieczeństwa i ich skutków, podstaw prognozowania zagrożeń oraz ich skutków, a także zapobiegania i przeciwdziałania im;
  • publicznego, dotyczącą między innymi: przestępczości pospolitej, patologii społecznej, kryminalnej, gospodarczej i zorganizowanej itp.
• specjalistyczną i specjalizacyjną - pogłębioną wiedzę kierunkową w zakresie swojej specjalizacji.

   
Studia podyplomowe będą realizowane w cyklu dwustopniowym:

• stopień pierwszy - „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem cywilnym” i „Inżynieria systemów zarządzania bezpieczeństwem publicznym”:

• adresowany, przede wszystkim, do aktualnych i przyszłych: pracowników instytucji, wydziałów urzędów wojewódzkich i powiatowych bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego oraz służb odpowiedzialnych za szeroko rozumiane bezpieczeństwo cywilne (straż pożarna, ratownictwo medyczne itp.) i publiczne (policja, straż graniczna, straż miejska itp.), organizatorów technicznej ochrony obiektów złożonych (takich jak porty lotnicze, porty morskie, instytucje państwowe itp.), osób funkcyjnych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo w zakładach pracy;
• obejmujący, przede wszystkim: charakterystykę podstawowych rodzajów zagrożeń, ich przyczyny, przebieg i skutki; czynniki wpływające na ich rozprzestrzenianie się; fizjologiczne, anatomiczne i psychologiczne ich skutki dla człowieka; toksykologię i fizykę zagrożeń środowiska; aktualne ogólne i dziedzinowe unormowania prawne bezpieczeństwa, metody i zasady działania urządzeń techniczno-programowych wspomagania: wykrywania i monitorowania zagrożeń bezpieczeństwa oraz zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem, itd.

• stopień drugi - „Analityk systemów zarządzania bezpieczeństwem”:

• adresowany, przede wszystkim, do aktualnych i przyszłych: analityków, projektantów i organizatorów systemów bezpieczeństwa, a w szczególności organizatorów informatyzacji zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem;
• obejmujący: poszerzenie i pogłębienie wiedzy i umiejętności uzyskanych w etapie pierwszym, a ponad to poznanie i opanowanie umiejętności praktycznego stosowania zasad i metod oraz oprogramowania wspomagającego: identyfikację pożądanych właściwości i wymagań funkcjonalnych i niefunkcjonalnych na systemy bezpieczeństwa (w tym podsystemy: monitorowania zagrożeń, zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem), projektowanie: systemów monitorowania zagrożeń, zarządzania bezpieczeństwem i kierowania ratownictwem, ich wdrażanie i eksploatację oraz organizację tych przedsięwzięć.

    Przyjmuje się założenie, że to, co absolwent Studiów Podyplomowych pierwszego stopnia powinien znać to absolwent drugiego stopnia powinien umieć.

Zakończenie studiów podyplomowych polegało będzie na napisaniu pracy dyplomowej oraz jej obronę przed komisją egzaminacyjną.
Zajęcia dydaktyczne prowadzić będą przede wszystkim pracownicy naukowo-dydaktyczni UW-M, zaś w przypadkach uzasadnionych specjaliści z innych uczelni i służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.